Chiều 26/3/2026, tại thành phố Hồ Chí Minh, đoàn công tác của Bộ Y tế do GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về chấm dứt bệnh lao làm trưởng đoàn làm việc với lãnh đạo UBND TP Hồ Chí Minh về việc chấm dứt bệnh lao; trao đổi, đánh giá và đề ra các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống bệnh lao trên địa bàn TP Hồ Chí Minh.

Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Trần Thị Diệu Thúy tiếp và làm việc với đoàn.

Toàn cảnh buổi làm việc

Tại buổi làm việc, TS.BS Đinh Văn Lượng, Trưởng Ban điều hành Chương trình chống lao Quốc gia cho biết, tình hình bệnh lao tại Việt Nam vẫn đang ở mức đáng lo ngại. Việt Nam hiện nằm trong nhóm 30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất thế giới, xếp thứ 12 về tổng số ca bệnh và thứ 10 về tình trạng lao kháng thuốc. Trong năm 2025, cả nước phát hiện hơn 119.000 ca lao, tuy nhiên con số này mới chỉ đạt khoảng 63% số ca mắc ước tính trong cộng đồng, cho thấy vẫn còn một lượng lớn người bệnh chưa được phát hiện và điều trị kịp thời.

Khu vực phía Nam là nơi có gánh nặng bệnh lao cao nhất cả nước, chiếm khoảng 60% tổng số ca bệnh. Riêng TP Hồ Chí Minh chiếm khoảng 20% tổng số ca lao toàn quốc, khẳng định vai trò là địa bàn trọng điểm, thậm chí là “điểm nóng” trong công tác phòng, chống lao.

TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế báo cáo tại buổi làm việc

Theo báo cáo của Sở Y tế, trong năm 2025, TP Hồ Chí Minh đã phát hiện và đưa vào điều trị 20.522 trường hợp mắc lao, chiếm khoảng 17,3% tổng số ca bệnh của cả nước và 29% của khu vực phía Nam. Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, song công tác phòng, chống lao tại Thành phố vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức.

Một trong những nguyên nhân chính là do đặc thù dân số đông, mật độ dân cư cao, cùng với sự di biến động dân số lớn đã làm gia tăng nguy cơ lây lan bệnh trong cộng đồng. Bên cạnh đó, hoạt động sàng lọc, phát hiện bệnh chưa bao phủ đầy đủ các nhóm nguy cơ cao, dẫn đến nguy cơ bỏ sót nguồn lây. Sự phối hợp giữa các tuyến y tế và giữa các loại hình cơ sở y tế vẫn chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả chung của chương trình.

Các đại biểu đã tập trung thảo luận, phân tích những tồn tại, hạn chế và đề xuất nhiều giải pháp thiết thực. Trong đó, nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện mô hình tổ chức hệ thống phòng, chống lao theo hướng rõ đầu mối, rõ trách nhiệm, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ và vận hành liên tục từ tuyến thành phố đến cơ sở. Đồng thời, cần sớm ổn định hệ thống sau quá trình sắp xếp tổ chức, tránh xảy ra khoảng trống trong quản lý và triển khai hoạt động.

Việc mở rộng tầm soát, đặc biệt tại các nhóm nguy cơ cao như người nhiễm HIV, người mắc bệnh mãn tính, người cao tuổi, người sống trong môi trường đông đúc… được xem là giải pháp then chốt nhằm giảm nguồn lây, phát hiện chủ động bệnh lao trong cộng đồng. Bên cạnh đó, cần huy động sự tham gia của cả hệ thống y tế, bao gồm các cơ sở công lập và ngoài công lập trong hoạt động phát hiện, chẩn đoán và báo cáo ca bệnh.

Phó Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh Trần Thị Diệu Thúy phát biểu tại buổi làm việc

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Trần Thị Diệu Thúy cho biết, Thành phố sẽ tập trung đẩy mạnh các hoạt động phát hiện sớm và quản lý ca bệnh trong cộng đồng; mở rộng các chương trình tầm soát chủ động; tăng cường ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ chẩn đoán, đặc biệt là đọc phim X-quang để phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ ngay từ tuyến cơ sở.

Cùng với đó, việc nâng cao hiệu quả điều trị và quản lý người bệnh cũng được đặt ra như một nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Người bệnh cần được tiếp cận đầy đủ phác đồ điều trị, được theo dõi liên tục nhằm hạn chế tối đa tình trạng bỏ trị và phát sinh lao kháng thuốc. Thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế tài chính, mở rộng phạm vi chi trả để người dân có thể tiếp cận dịch vụ y tế với chi phí hợp lý.

Ngoài ra, TP Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống dữ liệu sức khỏe đồng bộ; tăng cường truyền thông nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, giúp người dân chủ động phòng bệnh và hợp tác trong điều trị.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn phát biểu tại buổi làm việc

Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn nhấn mạnh, mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030 là thách thức lớn, đòi hỏi phải có các giải pháp nhanh chóng, đồng bộ và quyết liệt. Thứ trưởng Bộ Y tế đề nghị TP Hồ Chí Minh tiếp tục củng cố và tổ chức lại mạng lưới phòng, chống lao theo hướng thông suốt, đảm bảo tất cả các khâu từ phát hiện, chẩn đoán đến điều trị và theo dõi người bệnh được thực hiện liên tục, không bị gián đoạn.

Song song đó, cần thay đổi tư duy từ bị động sang chủ động trong công tác phòng bệnh, tăng cường tìm kiếm ca bệnh trong cộng đồng. Đồng thời, đa dạng hóa nguồn lực đầu tư, bao gồm ngân sách nhà nước, bảo hiểm y tế và các nguồn xã hội hóa, nhằm nâng cao năng lực sàng lọc và điều trị.

Thứ trưởng Bộ Y tế cũng nhấn mạnh vai trò của y tế cơ sở, đặc biệt là trạm y tế xã, phường trong việc “bám dân, bám địa bàn”, theo dõi và hỗ trợ người bệnh tuân thủ điều trị. Việc tăng cường đào tạo, đầu tư trang thiết bị và ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số sẽ là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống lao trong thời gian tới.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn: Thành phố Hồ Chí Minh phát huy vai trò của Trạm Y tế trong bám địa bàn, đẩy mạnh phòng, chống lao

Thứ trưởng Bộ Y tế đề nghị UBND TP Hồ Chí Minh tiếp tục quan tâm chỉ đạo, tăng cường đầu tư cho hệ thống y tế, lồng ghép mục tiêu phòng, chống lao vào các chương trình phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, huy động sự vào cuộc của toàn bộ hệ thống chính trị, bởi phòng, chống lao không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành Y tế mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội, nhằm tiến tới mục tiêu loại trừ bệnh lao trong tương lai gần./.